Przejdź do treści
Norka amerykańska o ciemnym, lśniącym futrze na kamieniu nad brzegiem jeziora

Norka amerykańska

Neogale vison

Norka amerykańska (Neogale vison) to niewielki, ciemny drapieżnik z rodziny łasicowatych, który trafił do Polski z ferm futrzarskich. Dziś żyje dziko nad wodami w całym kraju i jest jednym z najgroźniejszych gatunków inwazyjnych - niszczy lęgi ptaków wodnych. Jest gatunkiem łownym, a polowanie na nią trwa przez cały rok.

Gatunek łowny Drapieżniki i futerkowe brzegi rzek, jezior, stawów i kanałów z gęstą roślinnością

Szybkie fakty

  • Długość ciała
    30–45 cm + ogon 13–23 cm
  • Waga
    0,5–1,5 kg (samce prawie dwa razy cięższe od samic)
  • Długość życia
    zwykle 2–3 lata w naturze
  • Aktywność dobowa
    Zmierzchowa
  • Dieta
    Drapieżnik
  • Tryb życia
    Samotny
  • Okres godowy
    luty - marzec
  • Potomstwo
    4–6 młodych (do 10)
  • Biotop
    brzegi rzek, jezior, stawów i kanałów z gęstą roślinnością
  • Populacja w PL
    pospolita nad wodami w całym kraju (gatunek obcy, inwazyjny) → stabilna

Nazwy łowieckie

Młode
młode (szczenięta)
Inne nazwy
norka, wizon (nazwa futra), norka hodowlana

Opis i biologia

Norka amerykańska (Neogale vison, dawniej Mustela vison) to smukły drapieżnik o długim ciele i krótkich nogach. Ma 30–45 cm długości, do tego ogon 13–23 cm, i waży 0,5–1,5 kg. Samce są prawie dwa razy cięższe od samic.

Futro jest jednolicie ciemnobrązowe, prawie czarne, lśniące i wodoodporne. Zwykle tylko podbródek i dolna warga są białe, czasem z drobnymi białymi plamkami na gardle. Norka ma małe, zaokrąglone uszy przylegające do głowy i błony pławne między palcami - doskonale pływa i nurkuje.

Jak odróżnić norkę od innych zwierząt? Wydra jest znacznie większa (do 1,3 m z ogonem), ma grubszy, stożkowaty ogon. Tchórz ma jasną „maskę” na pysku i żółtawy podszerstek. Kuny mają duże, jasne plamy na gardle i dłuższe, puszyste ogony.

Klasyfikacja systematyczna

Królestwo
Zwierzęta (Animalia)
Typ
Strunowce (Chordata)
Gromada
Ssaki (Mammalia)
Rząd
Drapieżne (Carnivora)
Rodzina
Łasicowate (Mustelidae)
Rodzaj
Neogale

Występowanie w Polsce

Norka amerykańska pochodzi z Ameryki Północnej. W Europie pojawiła się w XX wieku jako zwierzę hodowane na futra. Uciekinierzy i zwierzęta celowo wypuszczone z ferm dały początek dzikim populacjom. W Polsce dziko żyjące norki pojawiły się w drugiej połowie XX wieku i szybko zasiedliły cały kraj.

Dziś norka żyje nad rzekami, jeziorami, stawami i kanałami w całej Polsce, najliczniej na pojezierzach i w dolinach dużych rzek. Potrzebuje brzegów z gęstą roślinnością, korzeniami drzew i kamieniami, w których urządza nory.

Norka jest w Polsce gatunkiem obcym i inwazyjnym. Wypiera rodzime drapieżniki, a europejska krewniaczka - norka europejska - wyginęła w Polsce całkowicie.

śląskie - Populacja umiarkowana opolskie - Populacja umiarkowana wielkopolskie - Populacja wysoka zachodniopomorskie - Populacja wysoka świętokrzyskie - Populacja umiarkowana kujawsko-pomorskie - Populacja wysoka podlaskie - Populacja wysoka dolnośląskie - Populacja umiarkowana podkarpackie - Populacja umiarkowana małopolskie - Populacja umiarkowana pomorskie - Populacja wysoka warmińsko-mazurskie - Populacja wysoka łódzkie - Populacja umiarkowana mazowieckie - Populacja umiarkowana lubelskie - Populacja umiarkowana lubuskie - Populacja wysoka
Populacja rzadka
Populacja umiarkowana
Populacja wysoka

Cykl roczny

Norka jest aktywna głównie o zmierzchu i nocą. Jest samotnikiem: każde zwierzę ma odcinek brzegu, który znaczy zapachem. Świetnie pływa, nurkuje i wspina się, a na lądzie porusza się szybkimi skokami.

To wszechstronny drapieżnik. Zjada ryby, raki, płazy, gryzonie, a przede wszystkim ptaki wodne i ich jaja. Potrafi dostać się do gniazd na wysepkach, które dla lisa są nieosiągalne - dlatego jest szczególnie groźna dla kolonii mew, rybitw, perkozów i kaczek.

Gody przypadają na luty i marzec. W kwietniu lub maju samica rodzi 4–6 młodych w norze nad wodą. Młode szybko się usamodzielniają i jesienią rozchodzą się na nowe tereny.

Gody Samce wędrują wtedy na duże odległości w poszukiwaniu samic.
Narodziny młodych Samica rodzi 4–6 ślepych młodych w norze nad wodą.
Odchów młodych Młode uczą się pływać i polować, a jesienią rozchodzą się na nowe tereny.
Futro zimowe Jesienią futro staje się gęste i lśniące, wodoodporne dzięki gęstemu podszerstkowi.

Gody

Samce wędrują wtedy na duże odległości w poszukiwaniu samic.

Narodziny młodych

Samica rodzi 4–6 ślepych młodych w norze nad wodą.

Odchów młodych

Młode uczą się pływać i polować, a jesienią rozchodzą się na nowe tereny.

Futro zimowe

Jesienią futro staje się gęste i lśniące, wodoodporne dzięki gęstemu podszerstkowi.

Polowanie

Sposoby polowania

  • Z ambony
  • Z psem

Norka amerykańska jest gatunkiem łownym, a ponieważ jest inwazyjna, polować na nią można przez cały rok. Ograniczanie jej liczebności to ważna część ochrony ptaków wodnych, zwłaszcza na wyspach i w rezerwatach ornitologicznych.

Norkę najskuteczniej ogranicza się odłowem w pułapki żywołowne (z zachowaniem przepisów) oraz polowaniem z zasiadki nad wodą. Pomocne są psy norowce i wyżły, które tropią norki w nadbrzeżnych zaroślach.

Ciekawostki i kultura

Historia norki amerykańskiej w Polsce to podręcznikowy przykład tego, jak gatunek sprowadzony przez człowieka może zmienić przyrodę. Wystarczyło kilka dekad, by norka zasiedliła prawie wszystkie wody w kraju, a jej wpływ na ptaki wodne jest dziś jednym z ważniejszych problemów ochrony przyrody.

  • Uciekinierka z fermy. Wszystkie dziko żyjące norki amerykańskie w Europie pochodzą od zwierząt, które uciekły lub zostały wypuszczone z ferm futrzarskich.
  • Zagrożenie dla wysp. Norka dopływa do wysepek, na których gnieżdżą się kolonie ptaków. Jedna norka potrafi zniszczyć lęgi całej kolonii mew lub rybitw w ciągu kilku nocy.
  • Wypierała krewniaczkę. Norka europejska, rodzimy gatunek, wyginęła w Polsce całkowicie. W Europie przetrwała tylko w kilku miejscach, a ekspansja norki amerykańskiej jest jednym z powodów jej zniknięcia.
  • Wodoodporne futro. Gęsty podszerstek norki zatrzymuje powietrze i nie przepuszcza wody - dlatego jej futro było tak cenione w przemyśle futrzarskim.

Najczęstsze pytania

Jak wygląda norka amerykańska?
Norka amerykańska ma smukłe, długie ciało, krótkie nogi i jednolicie ciemnobrązowe, prawie czarne, lśniące futro. Zwykle ma tylko biały podbródek i dolną wargę. Jest wielkości dużej łasicy - waży 0,5–1,5 kg.
Skąd norka amerykańska wzięła się w Polsce?
Z ferm futrzarskich. Norki uciekały lub były wypuszczane z hodowli, a w drugiej połowie XX wieku dziko żyjące zwierzęta zasiedliły wody w całej Polsce.
Dlaczego norka amerykańska jest szkodliwa?
Bo jest gatunkiem obcym i bardzo skutecznym drapieżnikiem. Niszczy lęgi ptaków wodnych, także na wyspach niedostępnych dla innych drapieżników, i konkuruje z rodzimymi gatunkami.
Kiedy można polować na norkę amerykańską?
Przez cały rok. Jako gatunek inwazyjny norka nie ma okresu ochronnego, a jej odstrzał i odłów pomagają chronić ptaki wodne.
Czym różni się norka od wydry?
Wydra jest kilka razy większa (do 1,3 m długości z ogonem i do 12 kg), ma grube, stożkowate „wiosło” zamiast ogona i jasne gardło. Norka jest mała, ciemna i ma cienki, puszysty ogon.
Czy norka amerykańska jest niebezpieczna dla ludzi?
Nie atakuje ludzi, ale osaczona może ugryźć. Wyrządza natomiast szkody w hodowlach drobiu i ryb w pobliżu wody.

Gatunki podobne