Kuna domowa (kamionka)
Martes foina
Kuna domowa, czyli kamionka (Martes foina), to drapieżnik z rodziny łasicowatych, który najchętniej mieszka blisko ludzi - na strychach, w stodołach i pod maskami samochodów. Rozpoznasz ją po białej, rozwidlonej plamie na podgardlu i jasnym nosie. W Polsce jest pospolita i łowna (polowanie od 1 września do 31 marca), ale w zabudowaniach nie wolno jej zabijać - najlepiej się przed nią zabezpieczyć.
Szybkie fakty
- Długość ciała40–54 cm + ogon 22–30 cm
- Waga1,1–2,3 kg (samce większe)
- Długość życiazwykle 3–5 lat w naturze (do ok. 10 lat)
- Aktywność dobowaNocna
- DietaWszystkożerca
- Tryb życiaSamotny
- Okres godowylipiec - sierpień (ciąża przedłużona)
- Potomstwo2–4 młode (rzadko do 7)
- Biotopwsie, miasta, zabudowania, skraje lasów, kamieniołomy
- Populacja w PLpospolita w całym kraju → stabilna
Nazwy łowieckie
- Młode
- młode (szczenięta)
- Inne nazwy
- kamionka, kuna białopierśna, kuna
Opis i biologia
Kuna domowa (Martes foina), nazywana też kamionką, to smukły drapieżnik wielkości kota, ale o dłuższym i niższym ciele. Ma 40–54 cm długości, do tego puszysty ogon długości 22–30 cm, i waży 1,1–2,3 kg. Samce są wyraźnie większe od samic.
Futro jest szarobrązowe, z jaśniejszym, szarawym podszerstkiem, który prześwituje przez włosy okrywowe. Najważniejszą cechą rozpoznawczą jest duża, czysto biała plama na podgardlu. U kamionki plama jest zwykle rozwidlona i schodzi dwoma pasami na przednie łapy. Kamionka ma też jasnoróżowy nos, krótkie, zaokrąglone uszy i nieowłosione podeszwy łap.
Jak odróżnić kunę domową od kuny leśnej? Kuna leśna (tumak) ma żółtawą lub kremową, zaokrągloną plamę na gardle, która nie schodzi na łapy, ciemny nos, większe uszy i ciemniejsze, czekoladowe futro. Kamionka częściej trzyma się zabudowań, a tumak - zwartych lasów. Więcej o kunie leśnej.
Klasyfikacja systematyczna
- Królestwo
- Zwierzęta (Animalia)
- Typ
- Strunowce (Chordata)
- Gromada
- Ssaki (Mammalia)
- Rząd
- Drapieżne (Carnivora)
- Rodzina
- Łasicowate (Mustelidae)
- Rodzaj
- Martes
Występowanie w Polsce
Kuna domowa występuje w całej Polsce, od Bałtyku po góry. Jest jednym z niewielu drapieżników, które świetnie przystosowały się do życia obok człowieka. Najczęściej spotkasz ją we wsiach, na przedmieściach i w miastach - także w dużych, jak Warszawa, Kraków czy Wrocław - oraz na skrajach lasów, w parkach, kamieniołomach i ruinach.
W ciągu dnia śpi w kryjówce: na strychu, w stodole, w szopie, w stercie drewna, pod dachem garażu, w szczelinach skalnych. Jedna kuna ma zwykle kilka kryjówek na swoim terenie i przenosi się między nimi. Dokładna liczebność kamionki w Polsce nie jest znana, ale gatunek jest pospolity, a jego populacja uchodzi za stabilną.
Cykl roczny
Kamionka jest aktywna głównie nocą. Jest samotnikiem: każda dorosła kuna ma własny teren, który znaczy zapachem z gruczołów i odchodami. Świetnie się wspina, skacze i przeciska przez otwory o średnicy zaledwie kilku centymetrów - tak dostaje się na strychy i pod dachówki.
Jest wszystkożerna i bardzo elastyczna. Poluje na myszy, szczury, ptaki i ich jaja, zjada owady, a latem i jesienią w dużych ilościach owoce: czereśnie, śliwki, jarzębinę. W kurnikach potrafi zabić więcej ptaków, niż zje - to odruch wywołany paniką kur w zamkniętej przestrzeni.
Gody przypadają na lipiec i sierpień, ale zarodek zaczyna się rozwijać dopiero zimą (ciąża przedłużona). Młode rodzą się w marcu i kwietniu, zwykle 2–4 w miocie. Samica wychowuje je sama, często na strychu, gdzie hałasują nocą.
Kuna w samochodzie. Kamionki lubią ciepłe komory silnika i potrafią pogryźć przewody, węże i izolacje. Najwięcej szkód jest wiosną i na początku lata: kuna wyczuwa w aucie zapach innej kuny i atakuje „rywala”, gryząc kable. Dlatego problem często zaczyna się po parkowaniu w nowym miejscu.
Narodziny młodych
Samica rodzi zwykle 2–4 ślepe młode w ukrytym miejscu - często na strychu, w stodole lub w stercie drewna.
Odchów młodych
Młode opuszczają kryjówkę po ok. 2 miesiącach, a samodzielne stają się późnym latem.
Gody
Kuny łączą się w pary latem, ale zarodek zaczyna się rozwijać dopiero zimą - to tzw. ciąża przedłużona.
Żerowanie na owocach
Jesienią kuna zjada dużo owoców: śliwek, czereśni, jarzębiny, a także orzechy.
Polowanie
Sposoby polowania
- Z ambony
- Z podchodu
Kuny domowe są w Polsce gatunkiem łownym. Okres polowań trwa od 1 września do 31 marca, a w obwodach, w których żyją głuszce lub cietrzewie - przez cały rok. Na kuny poluje się głównie z zasiadki przy nęcisku, zimą także po tropach na śniegu.
Kuna w domu - co wolno? Na terenach zabudowanych polować nie wolno, a zabijanie lub odławianie kuny bez wymaganych zezwoleń jest nielegalne. Najlepsze rozwiązanie to zabezpieczenie budynku: wyjście kuny z kryjówki (np. nocą, gdy wychodzi na żer) i zamknięcie wszystkich szczelin siatką lub blachą. W razie potrzeby warto skontaktować się z kołem łowieckim lub firmą, która ma uprawnienia do odłowu.
Nie zamykaj otworów wiosną, gdy na strychu mogą być młode - kuna będzie próbowała się do nich dostać i narobi jeszcze więcej szkód.
Ciekawostki i kultura
Kamionka jest dobrym przykładem dzikiego zwierzęcia, które nauczyło się żyć w mieście. Korzysta z tego, co daje człowiek: ciepłych strychów, gryzoni przy śmietnikach i owoców w ogrodach. Dla wielu osób to jedyny drapieżnik, którego ślady - odchody na strychu, nocne hałasy, pogryzione kable - widzą na co dzień.
- Ciąża, która czeka. Kuny łączą się w pary latem, ale zapłodniona komórka jajowa nie zagnieżdża się od razu. Zarodek zaczyna rosnąć dopiero zimą, a młode rodzą się wiosną - w najlepszym czasie na wychowanie.
- Kable jako rywal. Kuna nie zjada przewodów w aucie. Gryzie je, gdy wyczuje zapach innej kuny - traktuje samochód jak teren rywala. Dlatego najwięcej szkód jest w okresie, gdy kuny bronią terytoriów.
- Mistrzyni przeciskania się. Kamionka przejdzie przez otwór szeroki na kilka centymetrów - jeśli zmieści się głowa, zmieści się całe ciało. Dlatego zabezpieczając dom, trzeba zamknąć nawet małe szczeliny pod dachówkami.
- Owocowa dieta. Latem i jesienią owoce mogą stanowić dużą część diety kamionki. Jej odchody pełne pestek czereśni czy śliwek łatwo znaleźć na strychach i w ogrodach.
Najczęstsze pytania
Jak rozpoznać kunę domową?
Jak odróżnić kunę domową od kuny leśnej?
Jak pozbyć się kuny ze strychu?
Dlaczego kuna gryzie kable w samochodzie?
Czy kuna domowa jest chroniona?
Czy kuna jest niebezpieczna dla ludzi?
Gatunki podobne
Kuna leśna (tumak)
Martes martesKuna leśna, czyli tumak (Martes martes), to zwinny drapieżnik polskich lasów - świetnie wspina się po drzewach i poluje nawet na wiewiórki. Od kuny domowej odróżnisz ją po żółtawej, zaokrąglonej plamie na gardle, ciemnym nosie i czekoladowym futrze. Jest łowna od 1 września do 31 marca.
Norka amerykańska
Neogale visonNorka amerykańska (Neogale vison) to niewielki, ciemny drapieżnik z rodziny łasicowatych, który trafił do Polski z ferm futrzarskich. Dziś żyje dziko nad wodami w całym kraju i jest jednym z najgroźniejszych gatunków inwazyjnych - niszczy lęgi ptaków wodnych. Jest gatunkiem łownym, a polowanie na nią trwa przez cały rok.
Borsuk
Meles melesBorsuk (Meles meles) to drapieżny ssak z rodziny łasicowatych - krępy, masywny zwierzak z charakterystycznym pasiastym pyskiem (3 czarne pasy na białym tle). W Polsce zamieszkuje całe terytorium kraju (populacja ok. 35-50 tys. sztuk), żyjąc w wielopokoleniowych klanach rodzinnych w rozbudowanych norach do 4 m głębokości. Polowanie dozwolone od 1 września do 30 listopada. Jeden z najciekawszych, ale niedocenianych gatunków polskiej zwierzyny łownej.