Dziki królik
Oryctolagus cuniculus
Dziki królik (Oryctolagus cuniculus) to przodek królika domowego - mniejszy od zająca, żyjący w koloniach w podziemnych norach. W Polsce jest nieliczny i występuje lokalnie, głównie na zachodzie kraju. Jest gatunkiem łownym: od 1 listopada do 31 grudnia, a do 15 stycznia tylko w drodze odłowu.
Szybkie fakty
- Długość ciała35–45 cm
- Waga1,2–2,2 kg
- Długość życiazwykle 1–2 lata w naturze (do ok. 9 lat)
- Aktywność dobowaZmierzchowa
- DietaRoślinożerca
- Tryb życiaStadny
- Okres godowyluty - wrzesień
- Potomstwo3–8 młodych w miocie, kilka miotów w roku
- Biotoppiaszczyste skarpy, nasypy, wydmy, sady, parki, tereny przemysłowe
- Populacja w PLnieliczny, lokalne i rozproszone populacje ↘ spada
Nazwy łowieckie
- Młode
- króliczę
- Inne nazwy
- królik europejski, królik dziki
Opis i biologia
Dziki królik (Oryctolagus cuniculus) ma 35–45 cm długości i waży 1,2–2,2 kg. Jest wyraźnie mniejszy i bardziej krępy od zająca, ma krótsze nogi i uszy. Futro jest szarobrązowe z płowym nalotem, kark rdzawy, brzuch jasny, a krótki ogonek - z wierzchu ciemny, od spodu śnieżnobiały, dobrze widoczny, gdy królik ucieka.
Jak odróżnić królika od zająca? Zając jest dużo większy (3–5 kg), ma bardzo długie tylne nogi i długie uszy z czarnymi końcówkami. Królik ma krótsze uszy bez czarnych końców. Zając żyje samotnie i nie kopie nor, a młode rodzi owłosione i widzące. Królik żyje w koloniach w norach, a młode rodzą się nagie i ślepe. Więcej o zającu szaraku.
Dziki królik jest przodkiem wszystkich ras królików domowych.
Klasyfikacja systematyczna
- Królestwo
- Zwierzęta (Animalia)
- Typ
- Strunowce (Chordata)
- Gromada
- Ssaki (Mammalia)
- Rząd
- Zajęczaki (Lagomorpha)
- Rodzina
- Zającowate (Leporidae)
- Rodzaj
- Oryctolagus
Występowanie w Polsce
Dziki królik pochodzi z Półwyspu Iberyjskiego i północno-zachodniej Afryki. Człowiek rozprzestrzenił go po całej Europie, a także w Australii i Nowej Zelandii, gdzie stał się plagą.
W Polsce dziki królik jest nieliczny i występuje w rozproszonych, lokalnych populacjach, głównie na zachodzie i południowym zachodzie kraju. Wybiera piaszczyste, suche miejsca, w których łatwo kopać nory: skarpy, nasypy kolejowe, wydmy, sady, parki, cmentarze i tereny przemysłowe. Jego liczebność w Europie mocno spadła z powodu chorób wirusowych - myksomatozy i pomoru królików (RHD).
Cykl roczny
Dzikie króliki żyją w koloniach, w rozbudowanych systemach podziemnych nor z wieloma wyjściami. W kolonii panuje hierarchia: dominujące samce i samice mają najlepsze nory. Zaniepokojony królik ostrzega innych, uderzając tylnymi łapami o ziemię.
Aktywne są głównie o zmierzchu i nocą, zwykle nie oddalają się od nor. Jedzą trawy, zioła, korę i pędy, a zimą mogą uszkadzać młode drzewka.
Króliki rozmnażają się bardzo szybko: ciąża trwa tylko ok. 30 dni, a samica może mieć kilka miotów w roku. Młode rodzą się nagie i ślepe w osobnej norze wyściełanej puchem, który matka wyskubuje z brzucha.
Okres rozrodu
Samica może mieć kilka miotów w roku. Ciąża trwa tylko ok. 30 dni.
Mioty w norach
Młode rodzą się nagie i ślepe w osobnej norze wyściełanej puchem z brzucha matki.
Odchów młodych
Po ok. 3 tygodniach młode wychodzą z nory, a po miesiącu są samodzielne.
Polowanie
Sposoby polowania
- Z psem
- Z podchodu
Dziki królik jest gatunkiem łownym. Okres polowań trwa od 1 listopada do 31 grudnia (również w drodze odłowu), a od 1 do 15 stycznia tylko w drodze odłowu.
Tradycyjnie na króliki polowano z psem lub z fretką - udomowionym tchórzem, który wypłasza króliki z nor. Ze względu na niewielką liczebność w Polsce polowania na króliki są dziś rzadkie.
Kuchnia myśliwska
Mięso dzikiego królika jest jasne, chude i delikatne, bardziej wyraziste niż mięso królika hodowlanego. Najlepiej dusić je w białym winie z czosnkiem i ziołami albo w śmietanie, jak zająca. Przepisy na drobną zwierzynę znajdziesz w dziale Kuchnia myśliwska.
Ciekawostki i kultura
Historia dzikiego królika pokazuje, jak gatunek może być jednocześnie rzadki i problematyczny. W Hiszpanii i Portugalii, skąd pochodzi, jego spadek liczebności zagraża rysiom iberyjskim, które się nim żywią. W Australii, dokąd go przywieziono, stał się jedną z największych plag w historii.
- Przodek królika domowego. Wszystkie rasy królików domowych - od miniaturek po olbrzymy - pochodzą od dzikiego królika z Półwyspu Iberyjskiego.
- Ostrzeżenie łapą. Zaniepokojony królik uderza tylnymi łapami o ziemię. Dźwięk niesie się po norach i ostrzega całą kolonię.
- Plaga w Australii. Kilkadziesiąt królików wypuszczonych w Australii w XIX wieku dało początek populacji liczącej setki milionów zwierząt.
- Nagie maluchy. W przeciwieństwie do zająca młode królika rodzą się nagie, ślepe i bezradne - dlatego matka ukrywa je w specjalnej norze wyściełanej własnym puchem.
Najczęstsze pytania
Czym różni się dziki królik od zająca?
Czy dzikie króliki żyją w Polsce?
Kiedy można polować na dzikiego królika?
Dlaczego dzikich królików jest tak mało?
Czy królik domowy pochodzi od dzikiego królika?
Gdzie żyją dzikie króliki?
Gatunki podobne
Zając szarak
Lepus europaeusZając szarak (Lepus europaeus) - niegdyś najpospolitsza zwierzyna polskich pól, ikona literatury i tradycji łowieckiej. Dziś gatunek w głębokim kryzysie populacyjnym, choć formalnie wciąż łowny. Polowanie z chartami i gończymi to klasyk polskiej kultury łowieckiej.
Tchórz zwyczajny
Mustela putoriusTchórz zwyczajny (Mustela putorius) to niewielki drapieżnik z rodziny łasicowatych, rozpoznawalny po ciemnym futrze z jasnym podszerstkiem i białej „masce” na pysku. Żyje w całej Polsce, najczęściej w pobliżu wsi i wód. Jest gatunkiem łownym (od 1 września do 31 marca), ale uwaga - podobny tchórz stepowy jest pod ochroną.
Bażant
Phasianus colchicusBażant (Phasianus colchicus) - najpiękniejszy ptak polskich pól, ikona klasycznego polowania z wyżłem. Gatunek introdukowany w XIX wieku, dziś najpopularniejszy ptak łowny w Polsce. Polowania na bażanty z wyżłem stojącym to klasyka polskiej kynologii myśliwskiej.