Przejdź do treści
Dzikie króliki przy wejściach do nor na piaszczystej skarpie

Dziki królik

Oryctolagus cuniculus

Dziki królik (Oryctolagus cuniculus) to przodek królika domowego - mniejszy od zająca, żyjący w koloniach w podziemnych norach. W Polsce jest nieliczny i występuje lokalnie, głównie na zachodzie kraju. Jest gatunkiem łownym: od 1 listopada do 31 grudnia, a do 15 stycznia tylko w drodze odłowu.

Gatunek łowny Drobna zwierzyna piaszczyste skarpy, nasypy, wydmy, sady, parki, tereny przemysłowe

Szybkie fakty

  • Długość ciała
    35–45 cm
  • Waga
    1,2–2,2 kg
  • Długość życia
    zwykle 1–2 lata w naturze (do ok. 9 lat)
  • Aktywność dobowa
    Zmierzchowa
  • Dieta
    Roślinożerca
  • Tryb życia
    Stadny
  • Okres godowy
    luty - wrzesień
  • Potomstwo
    3–8 młodych w miocie, kilka miotów w roku
  • Biotop
    piaszczyste skarpy, nasypy, wydmy, sady, parki, tereny przemysłowe
  • Populacja w PL
    nieliczny, lokalne i rozproszone populacje ↘ spada

Nazwy łowieckie

Młode
króliczę
Inne nazwy
królik europejski, królik dziki

Opis i biologia

Dziki królik (Oryctolagus cuniculus) ma 35–45 cm długości i waży 1,2–2,2 kg. Jest wyraźnie mniejszy i bardziej krępy od zająca, ma krótsze nogi i uszy. Futro jest szarobrązowe z płowym nalotem, kark rdzawy, brzuch jasny, a krótki ogonek - z wierzchu ciemny, od spodu śnieżnobiały, dobrze widoczny, gdy królik ucieka.

Jak odróżnić królika od zająca? Zając jest dużo większy (3–5 kg), ma bardzo długie tylne nogi i długie uszy z czarnymi końcówkami. Królik ma krótsze uszy bez czarnych końców. Zając żyje samotnie i nie kopie nor, a młode rodzi owłosione i widzące. Królik żyje w koloniach w norach, a młode rodzą się nagie i ślepe. Więcej o zającu szaraku.

Dziki królik jest przodkiem wszystkich ras królików domowych.

Klasyfikacja systematyczna

Królestwo
Zwierzęta (Animalia)
Typ
Strunowce (Chordata)
Gromada
Ssaki (Mammalia)
Rząd
Zajęczaki (Lagomorpha)
Rodzina
Zającowate (Leporidae)
Rodzaj
Oryctolagus

Występowanie w Polsce

Dziki królik pochodzi z Półwyspu Iberyjskiego i północno-zachodniej Afryki. Człowiek rozprzestrzenił go po całej Europie, a także w Australii i Nowej Zelandii, gdzie stał się plagą.

W Polsce dziki królik jest nieliczny i występuje w rozproszonych, lokalnych populacjach, głównie na zachodzie i południowym zachodzie kraju. Wybiera piaszczyste, suche miejsca, w których łatwo kopać nory: skarpy, nasypy kolejowe, wydmy, sady, parki, cmentarze i tereny przemysłowe. Jego liczebność w Europie mocno spadła z powodu chorób wirusowych - myksomatozy i pomoru królików (RHD).

śląskie - Populacja rzadka opolskie - Populacja rzadka wielkopolskie - Populacja rzadka zachodniopomorskie - Populacja rzadka świętokrzyskie - Brak / pojedyncze sztuki kujawsko-pomorskie - Populacja rzadka podlaskie - Brak / pojedyncze sztuki dolnośląskie - Populacja rzadka podkarpackie - Brak / pojedyncze sztuki małopolskie - Brak / pojedyncze sztuki pomorskie - Populacja rzadka warmińsko-mazurskie - Brak / pojedyncze sztuki łódzkie - Brak / pojedyncze sztuki mazowieckie - Brak / pojedyncze sztuki lubelskie - Brak / pojedyncze sztuki lubuskie - Populacja rzadka
Populacja rzadka
Populacja umiarkowana
Populacja wysoka

Cykl roczny

Dzikie króliki żyją w koloniach, w rozbudowanych systemach podziemnych nor z wieloma wyjściami. W kolonii panuje hierarchia: dominujące samce i samice mają najlepsze nory. Zaniepokojony królik ostrzega innych, uderzając tylnymi łapami o ziemię.

Aktywne są głównie o zmierzchu i nocą, zwykle nie oddalają się od nor. Jedzą trawy, zioła, korę i pędy, a zimą mogą uszkadzać młode drzewka.

Króliki rozmnażają się bardzo szybko: ciąża trwa tylko ok. 30 dni, a samica może mieć kilka miotów w roku. Młode rodzą się nagie i ślepe w osobnej norze wyściełanej puchem, który matka wyskubuje z brzucha.

Okres rozrodu Samica może mieć kilka miotów w roku. Ciąża trwa tylko ok. 30 dni.
Mioty w norach Młode rodzą się nagie i ślepe w osobnej norze wyściełanej puchem z brzucha matki.
Odchów młodych Po ok. 3 tygodniach młode wychodzą z nory, a po miesiącu są samodzielne.

Okres rozrodu

Samica może mieć kilka miotów w roku. Ciąża trwa tylko ok. 30 dni.

Mioty w norach

Młode rodzą się nagie i ślepe w osobnej norze wyściełanej puchem z brzucha matki.

Odchów młodych

Po ok. 3 tygodniach młode wychodzą z nory, a po miesiącu są samodzielne.

Polowanie

Sposoby polowania

  • Z psem
  • Z podchodu

Dziki królik jest gatunkiem łownym. Okres polowań trwa od 1 listopada do 31 grudnia (również w drodze odłowu), a od 1 do 15 stycznia tylko w drodze odłowu.

Tradycyjnie na króliki polowano z psem lub z fretką - udomowionym tchórzem, który wypłasza króliki z nor. Ze względu na niewielką liczebność w Polsce polowania na króliki są dziś rzadkie.

Kuchnia myśliwska

Mięso dzikiego królika jest jasne, chude i delikatne, bardziej wyraziste niż mięso królika hodowlanego. Najlepiej dusić je w białym winie z czosnkiem i ziołami albo w śmietanie, jak zająca. Przepisy na drobną zwierzynę znajdziesz w dziale Kuchnia myśliwska.

Ciekawostki i kultura

Historia dzikiego królika pokazuje, jak gatunek może być jednocześnie rzadki i problematyczny. W Hiszpanii i Portugalii, skąd pochodzi, jego spadek liczebności zagraża rysiom iberyjskim, które się nim żywią. W Australii, dokąd go przywieziono, stał się jedną z największych plag w historii.

  • Przodek królika domowego. Wszystkie rasy królików domowych - od miniaturek po olbrzymy - pochodzą od dzikiego królika z Półwyspu Iberyjskiego.
  • Ostrzeżenie łapą. Zaniepokojony królik uderza tylnymi łapami o ziemię. Dźwięk niesie się po norach i ostrzega całą kolonię.
  • Plaga w Australii. Kilkadziesiąt królików wypuszczonych w Australii w XIX wieku dało początek populacji liczącej setki milionów zwierząt.
  • Nagie maluchy. W przeciwieństwie do zająca młode królika rodzą się nagie, ślepe i bezradne - dlatego matka ukrywa je w specjalnej norze wyściełanej własnym puchem.

Najczęstsze pytania

Czym różni się dziki królik od zająca?
Królik jest mniejszy (1,2–2,2 kg), ma krótsze nogi i uszy bez czarnych końców, żyje w koloniach w norach, a młode rodzi nagie i ślepe. Zając waży 3–5 kg, ma długie uszy z czarnymi końcami, żyje samotnie na powierzchni, a młode rodzą się owłosione.
Czy dzikie króliki żyją w Polsce?
Tak, ale są nieliczne. Występują w rozproszonych, lokalnych populacjach, głównie na zachodzie i południowym zachodzie kraju, w miejscach z piaszczystą glebą.
Kiedy można polować na dzikiego królika?
Od 1 listopada do 31 grudnia, również w drodze odłowu. Od 1 do 15 stycznia - wyłącznie w drodze odłowu.
Dlaczego dzikich królików jest tak mało?
Głównie z powodu chorób wirusowych - myksomatozy i pomoru królików (RHD) - które w Europie zdziesiątkowały populacje. Szkodzi im też utrata siedlisk i drapieżnictwo.
Czy królik domowy pochodzi od dzikiego królika?
Tak. Wszystkie rasy królików domowych pochodzą od dzikiego królika europejskiego z Półwyspu Iberyjskiego.
Gdzie żyją dzikie króliki?
W koloniach, w podziemnych norach kopanych w piaszczystej glebie - na skarpach, nasypach, wydmach, w sadach, parkach i na terenach przemysłowych.

Gatunki podobne